Aan de zuidkant van Den Helder ligt een duingebied waar je zonder uitleg overheen zou lopen. Onder en tussen die duinen ligt een van de bijzonderste kunstwerken van Nederland, gemaakt door één man die er vijfentwintig jaar aan werkte en er nooit mee klaar kwam.
Het levenswerk van Van de Wint
Kunstenaar Ruud van de Wint, geboren in 1942 en overleden in 2006, had een carrière achter de rug in Europese musea toen hij zich in 1980 terugtrok in dit verwaarloosde duingebied. Hier had hij de ruimte om te schilderen, te bouwen en te beeldhouwen in samenhang met het landschap zelf. Wat hij achterliet, is geen beeldentuin maar een totaalkunstwerk.
Wat je ziet
De Nollen bestaat uit schilderingen, sculpturen en bouwwerken die deels in de duinen zijn ingegraven. Je loopt langs stalen objecten die roesten in de zeewind, je duikt door smalle doorgangen en je komt in ruimtes uit waar licht op een berekende manier binnenvalt. Kleur speelt een grote rol, want de kunstenaar was ook schilder, en dat zie je terug in de ruimtes die als schilderij zijn opgezet.
Alleen met een gids
Het terrein is uitsluitend met een rondleiding te bezoeken, op vaste momenten van de dag. Dat is geen commerciële keuze maar een praktische, want het werk zit verspreid over een duingebied met smalle doorgangen en trappen, en veel objecten laten zich zonder toelichting niet lezen. Een gids die het verhaal kent, verandert een wandeling in een ervaring.
Wat je kunt verwachten
- Een rondleiding van ruim een uur over onverhard terrein.
- Trappen, smalle doorgangen en soms krappe ruimtes.
- Werk dat verandert met het licht en met het weer.
- Een landschap dat zelf onderdeel van het kunstwerk is.
- Uitleg over hoe het werk is gemaakt en waarom het niet af is.
Praktisch
Trek stevige schoenen aan, want je loopt door duin en over zand. Neem een jas mee, want een groot deel van de rondleiding is buiten en er is weinig beschutting. Reserveer vooraf, zeker in het weekend en in het seizoen, want de groepen zijn klein. Kijk voor je gaat op de site welke tijden er gelden.
Bereikbaarheid
Het gebied ligt aan de zuidkant van de stad, in de buurt van station Den Helder Zuid, wat betekent dat je er met de trein en een korte wandeling kunt komen. Met de fiets is het vanuit de meeste wijken een kwartier. Er is parkeergelegenheid in de omgeving.
Waarom dit werk hier past
Van de Wint koos dit gebied niet toevallig. Het duinlandschap bij Den Helder is ruig, winderig en veranderlijk, en dat is precies wat het werk nodig heeft. Staal roest, zand verschuift, licht verandert per uur. In een museumzaal zou hetzelfde werk half zo sterk zijn. Dat maakt het ook tot een echt Helders kunstwerk, want het kon nergens anders staan.
Nooit af, en dat is het punt
Van de Wint werkte tot zijn dood aan dit terrein, en het is nooit voltooid. Na zijn overlijden is het werk voortgezet door een stichting die het beheert, onderhoudt en toegankelijk houdt. Dat betekent dat er nog altijd aan wordt gebouwd en dat het terrein bij een tweede bezoek anders kan zijn dan bij het eerste. Voor een kunstwerk dat over tijd, landschap en verandering gaat, is dat eerder een kenmerk dan een gebrek.
Combineren met de omgeving
Het gebied grenst aan het duinlandschap ten zuiden van de stad, met wandelroutes en natuurgebied in de directe omgeving. Wie na de rondleiding nog verder wil, loopt zo Mariëndal of de duinen in. Dat maakt een bezoek een halve dag in plaats van een uur, en het geeft het werk meteen de context waarin het is bedacht.
Voor wie het is
Wie van moderne kunst houdt, moet hier zijn geweest. Maar ook wie zichzelf niet als kunstliefhebber ziet, komt hier vaak verrast vandaan, omdat het meer op ontdekken lijkt dan op kijken. Voor kinderen vanaf een jaar of acht is het een avontuur, want er valt te klimmen en te kruipen. Voor jongere kinderen is de rondleiding aan de lange kant.
